Drewniany zabytek odzyskał dawny blask. Ciechanów z ogólnopolskim wyróżnieniem

Żółte ściany, zielone opaski okienne i snycerskie detale znów przyciągają uwagę przy ulicach Sienkiewicza i Fabrycznej. Drewniany budynek dawnej Kolei Nadwiślańskiej otrzymał ogólnopolskie wyróżnienie za udaną rekonstrukcję i nowe funkcje. Statuetkę konkursu „Zabytek Zadbany” odebrał prezydent Ciechanowa Krzysztof Kosiński. Odnowiony obiekt nie jest dziś wyłącznie pamiątką po kolei – działa jako miejsce spotkań, edukacji i wydarzeń kulturalnych.

• Z opuszczonego budynku po kolejarzach powstała nagradzana atrakcja
• W środku działa ekspozycja, a obok odbywają się wydarzenia
• Nie tylko budynek dawnej kolei znalazł się w konkursie

Z opuszczonego budynku po kolejarzach powstała nagradzana atrakcja

Budynek wzniesiono około 1880 roku jako mieszkania dla pracowników Kolei Nadwiślańskiej. Stał w rejonie dzisiejszego dworca przy ulicy Sienkiewicza i do 2009 roku należał do PKP. Później pozostawał opuszczony, a jego stan stopniowo się pogarszał.

Po przejęciu obiektu przez miasto zabytek objęto ochroną konserwatorską. W 2017 roku, podczas inwestycji prowadzonej w rejonie dworca, budynek rozebrano i zabezpieczono z myślą o jego odtworzeniu. Rekonstrukcja rozpoczęła się w lutym 2024 roku i trwała do połowy 2025 roku.

Zgodnie z zaleceniami konserwatora obiekt przeniesiono na skrzyżowanie ulic Sienkiewicza i Fabrycznej, w pobliże dawnej trasy kolei wąskotorowej. Zachowano oryginalne elementy konstrukcji i dekoracji, a także historyczną kolorystykę. Dzięki temu niewielki, parterowy budynek zachował charakter dawnej zabudowy kolejowej, choć pełni już inną funkcję.

Wartość inwestycji wyniosła prawie 3 mln zł. Samorząd pozyskał na ten cel około 1,3 mln zł z Rządowego Programu Odbudowy Zabytków oraz kolejne 1,3 mln zł z Funduszy Europejskich dla Mazowsza. Zdecydowana większość kosztów została więc pokryta ze środków zewnętrznych.

Wyróżnienie przyznano w kategorii architektury i budownictwa drewnianego. Konkurs organizują Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Generalny Konserwator Zabytków, a za jego przebieg odpowiada Narodowy Instytut Dziedzictwa. Jury promuje przykłady dobrej opieki nad zabytkami, ich konserwacji i przystosowania do nowych potrzeb.

Prezydent Ciechanowa Krzysztof Kosiński podczas gali zwrócił uwagę na skalę zmiany, jaką przeszedł obiekt:

Kiedy miasto przejęło ten obiekt od PKP był on w tragicznym stanie. Dach kryła papa, a poszarzała, drewniana konstrukcja zupełnie nie rokowała na wizualną perełkę architektury.

W dalszej części wypowiedzi podkreślił, że odtworzenie wyglądu budynku było tylko jednym elementem przedsięwzięcia. Drugim stało się nadanie mu funkcji związanych z historią kolei, edukacją i turystyką. W jego ocenie pomysł na wykorzystanie dziejów dawnej kolei na Mazowszu sprawdził się.

W środku działa ekspozycja, a obok odbywają się wydarzenia

Budynek udostępniono latem 2025 roku. W środku znajduje się ekspozycja poświęcona historii kolejnictwa, a dla różnych grup wiekowych organizowane są warsztaty tematyczne. Oferta obejmuje także wycieczki edukacyjne dla dzieci i młodzieży szkolnej.

Na terenie przy zabytku odbywają się wydarzenia kulturalne, między innymi koncerty i spektakle teatralne dla dzieci. W jednym z pomieszczeń działa punkt z pamiątkami i gadżetami związanymi z Ciechanowem. Oznacza to, że obiekt można odwiedzać nie tylko przy okazji zwiedzania wystawy – kalendarz miejsca obejmuje również zajęcia i wydarzenia dla mieszkańców.

W 2026 roku miejska jednostka kultury COEK Studio realizuje tam projekt „Stacja Pokoleń. Kolejowe historie w działaniu”. Zaplanowano:

• warsztaty artystyczne i edukacyjne,
• zajęcia modelarskie,
• działania dokumentujące lokalne dziedzictwo,
• zbieranie rodzinnych historii, fotografii i pamiątek związanych z koleją.

Zgromadzone materiały zostaną wykorzystane przy tworzeniu interaktywnej wystawy multimedialnej. W projekcie mają uczestniczyć dzieci, młodzież, dorośli i seniorzy. Przedsięwzięcie otrzymało 90 tys. zł dofinansowania z programu „Kultura dostępna 2026” Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Nie tylko budynek dawnej kolei znalazł się w konkursie

To nie pierwszy obiekt w tej części Ciechanowa doceniony w konkursie „Zabytek Zadbany”. W poprzedniej edycji wśród finalistów znalazł się sąsiedni budynek przy ulicy Fabrycznej 2, należący do spółdzielni „Łydynia”.

Oba przykłady pokazują, że historyczne obiekty mogą zachować dawny wygląd, a jednocześnie służyć współczesnym celom. W przypadku budynku Kolei Nadwiślańskiej mieszkańcy i turyści otrzymali miejsce, w którym można poznać dzieje kolei, wziąć udział w zajęciach albo obejrzeć wydarzenie kulturalne.

na podstawie: UM Ciechanów.